Basınçlı Kaplar

Basınçlı Kaplar

Basınçlı kapların muayenesini anlatmadan önce hangi ekipmanların basınçlı kap kategorisine girdiğini tanımlamak gerekir. Literatürde 0,5 bar ve üzerinde basınç altında çalışan kaplar basınçlı kap olarak tarif edilmiştir. Basınçlı kaplar test edilirken maksimum çalışma basıncının 1,5 katı basınç altında hidrostatik deneye tabi tutulmalıdır.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre basınçlı kaplar imalatının bitiminden sonra ve monte edilip kullanılmaya başlanmadan önce, veya yapılan değişiklik ve büyük onarımlardan sonra, en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeleri halinde, ramak kala olaylarda, doğal olaylardan sonra, kazalardan sonra tekrar kullanmaya başlanmadan önce periyodik muayeneleri tekrarlanmalıdır der. Yönetmeliğin 2.1 numaralı maddesi basınçlı kaplarla ilgilidir ve aşağıda detaylandırılmıştır. 

2.1. Basınçlı kap ve tesisatlar

2.1.1. Basınçlı kaplarda temel prensip olarak hidrostatik test yapılması esastır. Bu testler, standartlarda aksi belirtilmediği sürece işletme basıncının 1,5 katı ile ve bir yılı aşmayan sürelerle yapılır. Ancak iş ekipmanının özelliği ve işletmeden kaynaklanan zorunlu şartlar gereğince hidrostatik test yapma imkânı olmayan basınçlı kaplarda hidrostatik test yerine standartlarda belirtilen tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir. Bu durumda, düzenlenecek periyodik kontrol raporlarında bu husus gerekçesi ile birlikte belirtilir.

2.1.2. Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, 22/1/2007 tarihli ve 26411 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 31/12/2012 tarihli ve 28514 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği ve 30/12/2006 tarihli ve 26392 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliğinde yer alan ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmayan hususlar saklı kalmak kaydıyla ilgili standartlarda belirtilen kriterlere göre yapılır.

2.1.3. Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, makine mühendisleri ve makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır. Söz konusu periyodik kontrollerin tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması durumunda, bu kontroller sadece TS EN 473 standardına göre eğitim almış mühendisler ve aynı eğitimi almış tekniker veya yüksek teknikerler tarafından yapılabilir.

2.1.4. Madde 2.1.1.de belirtilen kriterler saklı kalmak kaydı ile bir kısım basınçlı kap ve tesisatın periyodik kontrol süreleri ile kontrol kriterleri Tablo: 1de belirtilmiştir.

Standartlarda aksi belirtilmediği sürece periyodik muayene süresi 1 yıldır.            

EKİPMAN ADI

KONTROL PERİYODU

(Azami Süre)

 

(İlgili standardın ön-gördüğü süreler saklı kalmak koşulu ile)

 

PERİYODİK KONTROL KRİTERLERİ

 

(İlgili standartlar aşağıda belirtilmiştir.)**

Buhar kazanları

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

TS 2025 ve TS EN 13445-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

Kalorifer kazanları

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

TS EN 12952-6 standardında belirtilen kriterlereuygun olarak yapılır.

Taşınabilir gaz tüpleri

(Dikişli, dikişsiz)

 

Standartlarda süre belirtilmemişse

3Yıl

TS EN 1802, TS EN 1803, TS EN 1968, TS EN 13322, TS EN 14876, TS EN ISO 9809 ve TS EN ISO 16148 standartlarında belirtilen kriterlereuygun olarak yapılır.

Taşınabilir asetilen tüpleri

TS EN 12863 standardında belirtilen sürelerde

TS EN 12863 standardında belirtilen kriterlereuygun olarak yapılır.

Manifoldlu asetilen tüp demetleri

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

TS EN 12755 ve TS EN 13720 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

Manifoldlu tüp demetleri

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

TS EN 13385 ve TS EN 13769 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yerüstü) (1)

10 Yıl

TS 55, TS 1445, TS 1446, TS  EN 12817 ve TS EN 12819  standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak  yapılır.

Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yer altı) (1)

10 Yıl

TS  EN12817, TS EN 12819 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak  yapılır.

Kullanımdaki LPG tüpleri

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

 TS EN 1440:2008+A1:2012, TS EN 14767,

TS EN 14795, TS EN 14914 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

 

Basınçlı hava tankları(2), (3)

Standartlarda süre belirtilmemişse

1 Yıl

TS 1203 EN 286-1, TS EN 1012-1:2010, TS EN 13445-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

Kriyojenik tanklar

TS EN:13458 – 3 standardında belirtilen sürelerde.

TS EN 1251-3, TS EN:13458 – 3, TS EN 13530-3 ve TS EN 14197-3, standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

 

Tehlikeli sıvıların(4)  bulunduğu tank ve depolar

10 Yıl(5)

API 620,  API 650, API 653, API 2610 standartlarda belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.

(1) LPG tanklarında bulunan emniyet valfleri ise 5 yılda bir kontrol ve teste tabi tutulur.

(2) Seyyar veya sabit kompresör hava tankları ile basınçlı hava ihtiva eden her türlü kap ve bunların sabit donanımı.

(3) Kademeli sıkıştırma yapan kompresörlerin her kademesinde hidrostatik basınç deneyi, basınçlı hava tankları ile bunların sabit donanımlarının, o kademede müsaade edilen en yüksek basıncının 1,5 katı ile yapılır.

(4)  Tehlikeli sıvılar: aşındırıcı veya sağlığa zararlı sıvılardır. 

(5)  Tahribatsız muayene yöntemleri kullanılır.

(*)  Periyodik kontrol süreleri API 510 standardı esas alınarak belirlenen basınçlı ekipmanlarda; basınçlı ekipmandaki içerik (basınç ve benzeri) kayıpları ile korozyon gibi nedenlerle meydana gelen bozulmalar dikkate alınarak yapılan risk değerlendirmesi ve yönetimi çerçevesinde belirlenen periyodik kontrol süreleri, ekipmanın kalan ömrünün yarısını ve her halükarda beş yılı aşmaması gerekir. 

(**) Periyodik kontrol kriteri için referans olarak tabloda belirtilen standartlar örnek olarak verilmiş olup burada belirtilmeyen ya da Yönetmeliğin yayımı tarihinden sonra yayımlanan konuyla ilgili standartların da dikkate alınması gerekir.