Vinç Kontrollerinde En Çok Dikkat Edilen Hususlar Halat ve Switchlerin Önemi

Günümüzde işletmelerde en çok kullanılan kaldırma ekipmanlarından bir tanesi de vinçlerdir. Vinçler hareket fonksiyonlarına ve raylara göre sınıflandırılmaktadır. Bunlara örnek olarak; Pergel Vinç, Monoray Vinç, Gezer Köprülü Vinç, Portal Vinç gibi örnekler verilebilir. Bu çeşitler arasında en çok kullanılan vinç çeşidi Monoray Vinç’tir. Belirli bir düzlem üzerinde sadece ileri ve geri hareket edebilen vinç çeşididir. Hem maliyet hem de kullanılabilirlik açısından büyük küçük çoğu işletmede kaldırma ekipmanı olarak kullanılmaktadır. Vinçlerin kontrollerinde en çok dikkat edilen noktalar halatlar ve switchlerin durumudur.

Halatların sarım düzeni, tamburun sağlamlığı ve halatların yıpranmamış olması gereklidir. Halatın tambur bağlantılarının tam ve sağlam olup olmadığına bakılmalıdır. Halatın diğer ucunun vinçle bağlantısının uygun şekilde yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir. Bu bağlantı kamalı, kelepçeli vb. şekillerde olabilir. Kamalı bağlantı sonrasında en az 1 adet kelepçe olmalıdır. Kama kullanılmamışsa en az 3 adet kelepçe kullanılmalıdır. Kelepçelerin yük taşıyıcı halatı deforme etmemesi için kelepçenin “u” kısmı boşta kalan kısa uç tarafında olmalıdır. Halat çapında (birbirine dik olarak ölçülen iki çapın ortalaması), dönmeyen halatlar için anma çapının % 3’ü kadar, diğer halatlar için anma çapının ’u kadar küçülmeye sebep olursa, hiçbir kırık tel görülmese dahi, halat servis dışı bırakılmalıdır. Dış aşınma nedeniyle gerçek halat çapı, halat anma çapının % 7’si kadar veya daha fazla küçüldüğünde, hiçbir kırık tel görülmese dahi halat servis dışı bırakılmalıdır.

Vinçlerde en önemli noktalardan birisi de kesici switchlerdir. Bu kesiciler alt seviye kesici, üst seviye kesici, aşırı yük kesici olarak örneklendirilebilir. Üst seviye kesici; halat yukarıya doğru çekilirken en üst noktaya ulaşmadan vinci durduran ve yukarıya doğru çıkışı engelleyen kesicilerdir. Önemi çok fazla olan bu kesici, vinç operatörünün hatası ya da kumandanın tutukluk yapıp halatı sürekli yukarı doğru çekmesini engelleyerek maddi manevi vereceği zararı önlemektedir. Bu kesicinin olmaması ya da aktif olarak çalışmaması durumunda, halat kılavuza doğru sürekli dönmeye çalışacak ve devrilme ya da halat kopması gibi durumlara sebebiyet verebilecektir. Alt seviye kesici; Kanca belirli bir yüksekliğin altına indiğinde elektrik bağlantısını keserek vincin aşağıya hareketini durdurur ve bu sayede oluşabilecek maddi ve manevi zararı engellemiş olur.

Aşırı yük kesici olarak belirttiğimiz switch ise vince, işletmenin belirttiği beyan kapasitesi veya vincin maksimum kapasitesinden daha fazla yük yüklendiği zaman çalışmayı durdurup, ayarlanan ağırlığa indirilene kadar çalışmasını engeller. Bu sayede vince kapasitesinden daha fazla yük alınmayarak olası bir devrilme, halat kopması gibi durumlar engellenmiş olur. Aşırı yük kesici ile ilgili yer alan mevzuatta 2003 sonrası üretilen vinçler için 1000 kg ağırlığın üstündeyse aşırı yük kesici zorunlu olarak istenmektedir. 1000 kg altında yük taşıyan vinçler için ise böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır.